Veelgestelde vragen over HPV

Vragen over de gratis vaccins tegen HPV

Voor wie is de inenting?

Het gratis vaccin tegen HPV wordt aangeboden aan alle meisjes die in het eerste jaar secundair onderwijs zitten of daarmee gelijkgesteld voor het buitengewoon onderwijs. Meisjes die de vaccinatie op een later moment wensen of niet in aanmerking komen voor de gratis vaccinatie, moeten de vaccins zelf in de apotheek aankopen, op voorschrift van een arts. In die gevallen betaalt de mutualiteit het vaccin wel gedeeltelijk terug als het voorschrift de correcte vermeldingen bevat en men nog geen 19 jaar is op het moment van de eerste dosis.

Waar kan ik mij laten inenten?

De inentingen worden toegediend op school door artsen van het CLB of tijdens onderzoek op het CLB. Wil je je laten vaccineren door een huisarts dan kan dit in Vlaanderen en Brussel.

Is het toedienen van het vaccin gratis?

Als je je laat vaccineren door het CLB, is het toedienen van het vaccin wel gratis. Ook een huisarts kan je vaccineren met gratis vaccins als die ze bestelt in Vaccinnet. Dan betaal je wel voor de raadpleging.

Ik heb al een vaccin gekocht bij de apotheker. Kan ik de kosten hiervoor recupereren?

Nee, enkel vaccins die door de Vlaamse overheid aan artsen worden geleverd zijn gratis. De Vlaamse overheid kan onmogelijk kosten terugbetalen die gemaakt zijn via een apotheek. Mogelijk kan een deel van de kosten gerecupereerd worden via het ziekenfonds, dit hangt af van het ziekenfonds. Verder bestaat de mogelijkheid van gedeeltelijke terugbetaling via een ziekenfonds en RIZIV voor bij meisjes tussen 12 en 18 jaar. Het voorschrift hiervoor moet wel de juiste vermeldingen bevatten.

Waar wordt de vaccinatie toegediend?

Het vaccin wordt in de bovenarm gegeven.

Waarom moeten jonge meisjes ingeënt worden?

De inenting is vooral zinvol als je nog niet met het virus in aanraking bent gekomen. Dus voor men seksueel actief is. Daarom worden meisjes op jonge leeftijd ingeënt.

Kunnen jongens ook een HPV-infectie krijgen?

Ja, jongens kunnen net zo goed een HPV-infectie krijgen en doorgeven. De infectie kan immers door intiem contact doorgegeven worden. Maar jongens krijgen geen baarmoederhalskanker, want ze hebben geen baarmoeder.

Zowel bij meisjes als bij jongens kunnen bepaalde HPV-types ook nog andere kankers veroorzaken, vooral aan de geslachtsorganen en de anale zone (anogenitaal). Deze kankers komen veel minder frequent voor. Van alle kankers die door HPV-infecties veroorzaakt worden, gaat het in 84% om baarmoederhalskanker.

Waarom worden jongens niet ingeënt?

Er is nog niet voldoende onderzoek verricht om te bewijzen dat een inenting voor jongens zinvol is. De vaccinatie wordt systematisch aangeboden aan meisjes om op termijn de kans op baarmoederhalskanker te helpen verminderen.

Als ik mijn vaccinatie begonnen ben met Gardasil®, mag ik dan verder gevaccineerd worden met Cervarix®?

Er zijn geen gegevens beschikbaar over de bescherming door opeenvolging van de verschillende vaccins. Wie met een bepaald vaccin begonnen is, vervolledigt best de begonnen vaccinatie met hetzelfde vaccin.

Terug naar boven


Vragen over het vaccin zelf

Welke vaccins zijn er tegen het HPV-virus?

In België zijn er drie vaccins geregistreerd: Gardasil® en Cervarix® en recent ook Gardasil 9®. Sedert 1 juni geldt voor dit laatste vaccin dezelfde terugbetaling als voor de andere twee vaccins. In Vlaanderen wordt vanaf juli 2018 het vaccin Gardasil 9® gratis aangeboden. De bijsluiters met de samenstelling van de vaccins zijn te vinden op de website www.zorg-en-gezondheid.be/vaccinaties

Wat is het verschil tussen de verschillende vaccins tegen HPV?

De verschillende vaccins tegen HPV (met hun beschermingspercentage tegen baarmoederhalskanker) die beschikbaar zijn op de markt zijn:

  • Cervarix® (GlaxoSmithKline): dit vaccin bevat componenten tegen HPV-types 16 en 18, betrokken bij het ontstaan van ongeveer 74 % van de baarmoederhalskankers in Europa.

  • Gardasil®  (MSD): dit HPV-vaccin bevat componenten tegen dezelfde HPV-types 16 en 18, betrokken bij het ontstaan van ongeveer 74 % van de baarmoederhalskankers in Europa. Dit vaccin bevat ook componenten tegen de types 6 en 11 die genitale wratten veroorzaken.

  • Gardasil 9® (MSD) bevat naast de componenten van Gardasil® ook componenten tegen de types 31, 33, 45, 52 en 58 die ook betrokken zijn bij baarmoederhalskankers. Met de types 16 en 18 erbij zijn deze types betrokken bij het ontstaan van ongeveer 90% van de baarmoederhalskankers in Europa. Dit vaccin beschermt dus ook tegen de types 6 en 11 die genitale wratten veroorzaken.

Hoeveel vaccins heb ik nodig?

  • Ben je jonger dan 15 jaar dan volstaan 2 vaccins met een tussenperiode van 6 maanden.

  • Ben je ouder dan 15 jaar dan heb je drie vaccins nodig.

Ik ben gestart met Cervarix® kan ik overschakelen naar Gardasil 9®?

Ja, dit kan. Maar je moet dan wel herstarten met de vaccinatiereeks. Afhankelijk van je leeftijd heb je dan opnieuw 2 of 3 vaccins nodig.

Ik ben gestart met Gardasil® kan ik overschakelen naar Gardasil 9®?

Ja, dit kan. Maar je moet dan wel herstarten met de vaccinatiereeks. Afhankelijk van je leeftijd heb je dan opnieuw 2 of 3 vaccins nodig.

Waarom heb ik twee inentingen nodig?

Na één inenting maakt je lichaam nog niet voldoende afweerstoffen aan om goed en langdurig beschermd te zijn tegen een besmetting met de HPV-types. Bij de tweede inenting wordt de afweerreactie versterkt, waardoor je voldoende beschermd bent. Stoppen na één inenting is niet gevaarlijk, maar je bent dan niet voldoende beschermd tegen het virus.

Hoeveel tijd moet er zitten tussen de twee inentingen?

Voor alle vaccins (Cervarix®, Gardasil® en Gardasil 9®) wordt aanbevolen de tweede dosis zes maanden na de eerste toe te dienen.

Is het gevaarlijk als ik al na 1 inenting stop met de vaccinatie?

Stoppen na één prik is niet gevaarlijk, maar je bent dan niet voldoende beschermd tegen het virus. Het is dus best om je vaccinatie te vervolledigen.

Beschermt het vaccin ook tegen genitale wratten?

De vaccins Gardasil® en Gardasil 9® beschermen niet alleen tegen types die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Ze beschermen ook tegen types 6 en 11. Deze zijn verantwoordelijk voor 90% van de genitale wratten. Het vaccin Cervarix® biedt geen bescherming tegen genitale wratten.

Moet men getest worden op besmetting met HPV vooraleer te vaccineren?

Neen. Dit is volkomen zinloos. De meeste besmettingen met HPV zijn immers van tijdelijke aard en verdwijnen spontaan. Uitzonderlijk is er een langdurigere infectie die dan wel kan leiden tot veranderingen in de cellen van de baarmoederhals die dan later kunnen leiden tot baarmoederhalskanker. Precies daarom is het belangrijk dat vrouwen vanaf de leeftijd van 25 jaar om de 3 jaar een uitstrijkje laten nemen.

Helpen vitamine A en foliumzuur net zo goed tegen een HPV-infectie?

Er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat vitamine A en foliumzuur een HPV-infectie kunnen voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat vaccinatie tegen HPV wél een HPV-infectie kan voorkomen waardoor de kans op baarmoederhalskanker sterk afneemt.

Zit er aluminium in het vaccin?

Nee. Het metaal aluminium zit niet in de vaccins, alleen zouten van aluminium. Die stoffen zitten in veel vaccins, ook in de vaccins die baby’s krijgen. De aluminiumzouten versterken de werking van de vaccins en zijn niet schadelijk in deze hoeveelheden.

Is Cervarix® een verouderd (en minderwaardig) vaccin?

Neen, Cervarix® en Gardasil® zijn al een 10-tal jaar verkrijgbaar in België.  Gardasil 9® is er recent bijgekomen met een wat bredere beschermingsmogelijkheid tegen baarmoederhalskanker. De voorbije 8 schooljaren werden de meisjes in het eerste jaar secundair onderwijs telkens gevaccineerd met een HPV-vaccin dat bescherming biedt tegen de types 16 en 18 die betrokken zijn in 74% van de baarmoederhalskankers in Europa. De eerste 4 schooljaren was Gardasil® het vaccin voor het vaccinatieprogramma. Vanaf juli 2018 wordt gevaccineerd met Gardasil 9® gevaccineerd in het vaccinatieprogramma.

Terug naar boven


Vragen over het virus

Wat is het HPV-virus?

HPV is de afkorting van humaan papillomavirus. Bepaalde types ervan kunnen baarmoederhalskanker veroorzaken. Er bestaan meer dan honderdvijftig types van deze virussen. Twee types (16 en 18) veroorzaken samen ongeveer 70% van alle gevallen van baarmoederhalskanker. De inenting met Cervarix® of Gardasil® beschermt tegen deze twee types. Gardasil 9® beschermt nog tegen 5 extra types die ook betrokken kunnen zijn in het ontstaan van baarmoederhalskanker.

Wat zijn de symptomen van een HPV infectie?

Je kunt heel lang met een HPV-infectie rondlopen zonder dat je er wat van merkt. Wanneer het virus afwijkende cellen in de baarmoederhals veroorzaakt, kan dit verkleurde afscheiding veroorzaken in de vagina.

Hoe ernstig is een HPV-infectie?

Meestal is een HPV-infectie niet gevaarlijk en wordt ze door je afweersysteem opgeruimd. Als het virus te lang in je baarmoederhals zit, kunnen er afwijkende cellen ontstaan. Meestal verdwijnen ze. Soms ontwikkelen die zich verder en ontstaat er zo baarmoederhalskanker.

Hoe kun je een HPV-infectie krijgen?

HPV wordt overgebracht door seksueel contact. Dit hoeft niet per se vrijen te zijn, het virus kan ook door huid-op-huidcontact worden overgedragen, vooral in de schaamstreek, maar ook via je handen en vingers. Uit onderzoek blijkt dat een groot deel van seksueel actieve vrouwen besmet is. Condooms verminderen de kans op besmetting maar beschermen je niet volledig tegen een HPV-infectie.

Kun je het virus via huid-op-huidcontact krijgen?

Ja. Vooral door contact met de huid in de schaamstreek.

Hoe groot is de kans dat je een HPV-infectie oploopt?

HPV is veel voorkomend. Meer dan 80% van de mensen die seksueel actief is, heeft wel eens een HPV-infectie gehad. Het virus komt het meest voor bij jongere mannen en vrouwen.

Een HPV-infectie verdwijnt meestal vanzelf. Is een inenting wel nodig?

Meestal ruimt je lichaam de HPV-infectie op. Soms blijft het virus langer zitten. Een deel van die verborgen infecties leidt na jaren tot veranderingen in de cellen van de baarmoederhals. Uiteindelijk kan dit overgaan in baarmoederhalskanker zonder dat je het merkt. Tussen infectie en het ontstaan van baarmoederhalskanker zit meestal vijftien jaar of langer. De HPV-inenting kan dit voorkomen.

Is het waar dat men meer kans heeft op baarmoederhalskanker als men gevaccineerd wordt wanneer men al met een HPV-type besmet is?

Neen. Vaccinatie kan bovendien nog beschermen tegen de andere types HPV waarvoor het vaccin bedoeld is en waar je nog niet mee besmet bent.

Moet ik wachten tot na mijn eerste menstruatie om mij te laten vaccineren tegen HPV?

Neen. Menstruaties zijn een gevolg van hormonale invloeden en dit heeft niets te maken met HPV-infecties. De vaccins zijn ook geen hormonale producten en hebben geen invloed op de menstruaties of de start van menstruaties.

Terug naar boven


Vragen over baarmoederhalskanker

Wat is baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker is een ernstige ziekte die alleen vrouwen kunnen krijgen.

Hoe vaak komt baarmoederhalskanker voor?

Jaarlijks worden in Vlaanderen ongeveer 350 vrouwen getroffen door deze kanker. Na borstkanker is het de tweede meest voorkomende soort kanker onder vrouwen tussen 15 en 44 jaar in België en de zevende meest voorkomende kanker onder vrouwen in het algemeen.

Zijn er andere oorzaken van baarmoederhalskanker dan HPV-infectie?

Nee, je kunt alleen baarmoederhalskanker krijgen door een HPV-infectie. Er zijn factoren die ervoor zorgen dat je meer risico hebt om baarmoederhalskanker te krijgen, zoals roken. In de jaren zeventig is het verband tussen HPV en baarmoederhalskanker aangetoond. Harald zur Hausen kreeg daarvoor in 2008 de Nobelprijs.

Krijg je altijd baarmoederhalskanker als je een een HPV-infectie hebt gehad?

Nee. Maar als je lichaam de HPV-infectie niet zelf opruimt, kunnen er uiteindelijk afwijkende cellen ontstaan. Die kunnen vanzelf verdwijnen. Maar bij een aantal vrouwen ontstaat er baarmoederhalskanker.

Hoe lang duurt het voordat je baarmoederhalskanker krijgt?

Meestal verstrijkt er 15 jaar of langer tussen het moment dat je besmet geraakt met HPV tot het ontstaan van baarmoederhalskanker.

Kun je na de inenting nog baarmoederhalskanker krijgen?

Dat kan maar de kans is een stuk kleiner. De inenting beschermt tegen de twee belangrijkste HPV-types. Ongeveer 30% van de gevallen van baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door andere HPV-types waartegen het vaccin niet beschermt.

Is een uitstrijkje nog nodig?

Ja. Met een uitstrijkje wordt vanaf je vijfentwintigste om de drie jaar onderzocht of je afwijkende cellen hebt die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. De HPV-inenting beschermt je namelijk niet voor 100% tegen baarmoederhalskanker. Je kans op baarmoederhalskanker is wel veel kleiner als je de inenting hebt gehad. Toch blijft het belangrijk driejaarlijks een uitstrijkje te laten nemen.

Is een uitstrijkje laten nemen niet voldoende?

Bij een uitstrijkje wordt gezocht naar afwijkende cellen die eventueel tot kanker zouden kunnen leiden. Als er reden tot bezorgdheid is na een uitstrijkje, leef je een hele tijd in onzekerheid. Voor verder onderzoek moet je bovendien naar het ziekenhuis. Misschien moet er een ingreep aan je baarmoederhals plaatsvinden. Als je je laat inenten, word je beschermd tegen de twee HPV-types, die 70% van de gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken.

Terug naar boven


Vragen over bescherming

Hoe kan je een HPV-infectie voorkomen?

Door inenting voorkom je een besmetting met twee gevaarlijke types van het HPV-virus die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Door een condoom te gebruiken heb je ook minder kans om het virus op te lopen, maar deze bescherming is niet gegarandeerd. Ook intiem lichaamscontact in de schaamstreek kan voldoende zijn voor een HPV-besmetting.

Hoe lang ben ik beschermd na vaccinatie?

Ondertussen is het duidelijk dat de bescherming minstens 10 jaar aanhoudt. Waarschijnlijk blijven de afweerstoffen veel langer in je lichaam dan tien jaar. Hoe langer het vaccin bestaat, hoe duidelijker de termijn zal blijken.

Moet je je na de twee prikken opnieuw laten vaccineren?

Dat is nog niet zeker. Uit onderzoek zal blijken hoe lang het HPV-vaccin je beschermt. Tien jaar is nu al zeker en waarschijnlijk zal het véél langer meegaan. Als zou blijken dat de bescherming door de inenting na bijvoorbeeld tien tot vijftien jaar duidelijk afneemt, dan kan het eventueel aanbevolen zijn je als volwassenen nog een extra prikje te geven.

Beschermt de inenting ook tegen andere SOI (seksueel overdraagbare infecties)?

Nee, de inenting beschermt je alleen tegen HPV-types die baarmoederhalskanker veroorzaken en Gardasil® en Gardasil 9® ook tegen 2 types die genitale wratten kunnen veroorzaken. De inenting beschermt je niet tegen andere seksueel overdraagbare infecties zoals chlamydia, hepatitis B of HIV (het virus dat aids veroorzaakt). Veilig vrijen blijft dus belangrijk.

Kan ik na inenting nog baarmoederhalskanker krijgen?

Ja. De inenting beschermt tegen de twee belangrijkste types van het HPV-virus betrokken bij het ontstaan van baarmoederhalskanker. Deze twee types (16 en 18)  veroorzaken 74% van alle gevallen van baarmoederhalskanker. Met de bijkomende types in Gardasil 9 beschermt dit vaccin tegen ongeveer 90% van de gevallen van baarmoederhalskanker. De bescherming is dus zeker niet volledig. Je kunt dus nog steeds baarmoederhalskanker krijgen al is er minder kans toe als je goed gevaccineerd bent.

Terug naar boven


Vragen over bijwerkingen

Heeft de inenting bijwerkingen?

Net zoals alle andere vaccins kunnen ook deze vaccins bijwerkingen hebben De meeste meisjes (ongeveer 80%) krijgen last van wat pijn rond de prikplek en 'spierpijn' in de bovenarm. Sommige meisjes hebben last van pijn, jeuk, een rode huid of een verdikking op de prikplek. Ook buikpijn, misselijkheid, moeheid, hoofdpijn of koorts komen voor, maar de meeste klachten zijn mild en gaan vanzelf weer weg. 2 à 3 op de 1000 meisjes valt (bijna) flauw. Dit is niet vaker dan van andere vaccins en komt bijna altijd door de spanning van het vaccineren en niet door het vaccin zelf.

Doet het vaccineren pijn?

Wat je voelt, verschilt van persoon tot persoon. De één voelt nauwelijks iets, de andere voelt een prikje. Sommige meisjes hebben na de prik even pijn op de plek van inenting.

Krijg ik er een dikke arm van? Of een rode plek?

De plek van de prik kan wat dik of rood worden. Na een paar dagen verdwijnt dit en zie je er niets meer van.

Krijg ik er spierpijn van?

Even na de prik krijg je spierpijn in je bovenarm, omdat je daar de prik krijgt. Hier kun je een week last van hebben. Veel vaccins hebben spierpijn als bijwerking.

Kun je er koorts van krijgen?

Ja. Soms krijg je koorts na de inenting.

Kun je er hoofdpijn van krijgen?

Ja. Soms krijg je hoofdpijn na de inenting.

Kun je er buikpijn van krijgen?

Ja. Soms krijg je buikpijn na de inenting.

Kun je er misselijk van worden?

Ja. Soms kan je misselijk worden na de inenting.

Kun je er flauw van vallen?

Dit is mogelijk maar gebeurt bij slechts 2 à 3 op duizend meisjes. Als je van jezelf weet dat je snel flauwvalt, vermeld dit dan voor je de prik krijgt. Dan kan degene die de inenting toedient daar rekening mee houden. Laat ook weten als je je vooraf duizelig of misselijk voelt.

Kan het onvruchtbaarheid veroorzaken?

Nee. De prik werkt op je afweersysteem en bevat geen hormonen. De prik heeft geen invloed op je voortplantingsorganen. Het vaccin kan dus nooit onvruchtbaarheid veroorzaken.

Terug naar boven


Vragen over seks en HPV

Wordt het HPV-virus enkel overgedragen tijdens seks?

Het virus wordt niet alleen overgedragen door seksuele handelingen, maar ook door huid-op-huidcontact, met name de huid in de schaamstreek, of via de huid van je handen en vingers.

Heeft het zin om mij nog te laten vaccineren als ik al gezoend heb?

Jazeker. Zoenen wordt niet beschouwd als een seksuele handeling.

Heeft het nog zin om mij te laten vaccineren als ik al seks gehad heb?

Inenting heeft vooral zin als je nog niet met HPV besmet bent. Heb je weinig seksueel contact gehad, dan is het mogelijk dat je geen HPV-infectie hebt opgelopen. In dat geval heeft vaccinatie zeker zin. Heb je al vaker seks gehad, dan is de kans groter dat je het virus hebt opgelopen. Vaccinatie heeft dan minder zin.

Mag je onbeschermd (zonder condoom) vrijen tussen twee prikken door?

Nee, zelfs na volledige vaccinatie ben je niet beschermd tegen vele types van het virus en andere seksueel overdraagbare infecties (soi). Veilig vrijen met een condoom blijft dus belangrijk.

Moet ik mij laten vaccineren als ik altijd een condoom gebruik?

Ja, condooms beschermen niet 100% tegen het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt. Een inenting is altijd verstandig. Bovendien komt er misschien een moment dat je een vaste vriend hebt of dat je zwanger wil worden. Dan is het fijn als je beschermd bent.

Heeft het zin om mij te laten vaccineren als ik op meisjes val?

Ja. Je kunt het virus ook krijgen door te vrijen met meisjes.

Ik heb al jaren hetzelfde vriend(innet)je, kan ik toch baarmoederhalskanker krijgen?

Ja, dat kan. Misschien ben je besmet geraakt met het virus toen je tiener was, zonder dat je dat hebt gemerkt. Baarmoederhalskanker ontstaat meestal pas na vijftien jaar of langer.

Ik heb nog geen vriend(innet)je. Moet ik mij dan nu al laten vaccineren?

Het is zo goed als zeker dat je ooit wel een vriend(innet)je zal krijgen. Die kan even goed het virus dragen. Alleen als je nooit seksueel actief wil zijn en zorgt dat je geen huid-op-huidcontact in de schaamstreek hebt, heb je geen prik nodig. Maar dat weet je natuurlijk nooit vooraf, dus laat je je best vaccineren.

Is veilig vrijen nog nodig als je gevaccineerd bent tegen HPV?

Ja. Het vaccin beschermt tegen twee HPV-types die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Het vaccin beschermt niet tegen alle types van het virus, noch tegen andere seksueel overdraagbare infecties zoals chlamydia of HIV. Veilig vrijen blijft dus belangrijk.

Terug naar boven